Kaynaklı Çelik Konstrüksiyon İmalatına Hazırlık: Malzeme, Kaynak ve Yüzey Planı

Kaynaklı bir konstrüksiyonun kalitesi çoğu zaman kaynak makinesi çalışmadan önce belirlenir: çizim ne kadar net, malzeme doğru mu, kaynak yöntemi ve yüzey işlemi baştan düşünüldü mü? Yanlış kalite, eksik ölçü ya da galvanize girecek ama havalandırma deliği olmayan kapalı bir kutu, imalat başladıktan sonra düzeltilmesi en zor hatalardır. Aşağıda imalattan önce bakmanız gerekenleri sıraladık.

Çizim ve ölçü bilgisi

İmalata başlamadan önce ne yapılacağı ve hangi ölçüyle yapılacağı belli olmalı. Her zaman tam bir proje çizimi gerekmez, ölçülü bir eskiz de iş görür; yalnız şu bilgiler eksik kalmasın:

• Genel boyutlar, aks mesafeleri ve montaj noktaları
• Profil ve sac kalınlıkları (ör. 60x40x3 kutu profil, 10 mm sac)
• Kaynak dikişi yerleri ve boyutu (köşe dikiş a ölçüsü, küt kaynak)
• Delik ve geçmeler, cıvata ölçüsü, pah ve radyus
• Adet ve tekrarlanan parçalar
• Boya veya galvaniz gibi yüzey işlemi

Çizimde ölçü toleransı yazmıyorsa genel tolerans sınıfını ayrıca söyleyin; yoksa iki taraf farklı şey bekler. Kesim ve profil toleranslarını çelik tolerans rehberinde bulabilirsiniz.

Malzeme seçimi: S235 ve S355

İşin büyük kısmı iki kaliteyle döner. Ayrıntılı karşılaştırma için St37 ve St52 yazısına bakın.

Kalite	Akma (≤16 mm)	Genel kullanım
S235JR	235 MPa	Şase, çerçeve, braket, hafif taşıyıcı, genel imalat
S355J2	355 MPa	Kolon, kiriş, vinç yolu, ağır taşıyıcı

Kendinize şunu sorun: kesiti mukavemet mi belirliyor, sehim mi? Parça dışarıda ve soğukta mı çalışacak (soğuk darbe için J2)? Kalınlık 40 mm’yi geçiyor mu? İki çelikte elastisite modülü aynı olduğu için, sehim belirleyiciyse S355’e geçmek kesiti küçültmez.

Profilde kutu profil eğilmeye ve burulmaya karşı dengeli, hafif ve kaynaması kolaydır. Ana taşıyıcıda HEA, HEB ve HEM profiller kullanılır. Taban plakası, mesnet ve bağlantı levhası için siyah sac uygundur.

Kaynaklanabilirlik

Alaşımsız yapı çelikleri genelde iyi kaynak olur. Karbon eşdeğeri (CEV) yükseldikçe kaynak bölgesinde sert ve gevrek yapı riski artar. Pratikte:

• İnce parçada S235JR genellikle özel önlem istemez.
• Kalın kesit veya soğuk ortamda S355 için ön ısıtma, düşük hidrojenli sarf malzeme ve kontrollü paso arası sıcaklık gerekebilir.
• Islah çelikleri ve yüksek karbonlu çelikler kaynak için uygun değildir; bunlarda cıvatalı bağlantı veya tek parça tasarım tercih edilir.
• Kaynak edilecek malzemenin kalitesini sertifikadan doğrulayın.

Kaynak yöntemleri

Yöntem	Güçlü yanı	Dikkat edilecek
MIG/MAG (gazaltı)	Hızlı, fabrika imalatında yaygın	Rüzgârda koruyucu gaz uçar
TIG	Temiz, ince sac ve hassas dikiş	Yavaştır, kalifiye operatör ister
Elektrot (MMA)	Saha, dış ortam, basit ekipman	Cüruf temizliği, dikiş görünümü operatöre bağlı

Yöntemi genelde iş yapılırken imalat tarafı seçer. Sizin bilmeniz gereken şu: kritik bir birleşim varsa bunu çizimde belirtin; kaynaklı imalatı bu işte uzman ekibimiz yapar.

Çarpılma ve gerilim

Kaynak bölgesi hızla ısınıp soğur, çevresindeki soğuk malzeme de genleşmesine izin vermez. Geriye çarpılma ve iç gerilme kalır. Azaltmak için:

• Simetrik kaynak. Dikişleri parçanın iki yanına dengeli dağıtmak.
• Doğru sıra. Uzun dikişi tek seferde çekmeyin; bölüp ters yönlerde ilerleyin.
• Ölçülü dikiş. Gereğinden kalın dikiş çarpılmayı artırır, mukavemeti pek artırmaz.
• Kelepçe ve punto. Parçayı kelepçeleyin, yeterli puntoyla tutturun.
• Çarpılma payı. Büyük çerçevede ve ince sacda, çekmenin yönünü bilerek ters tarafa ön ayar verin.

Hassasiyet çok önemliyse kaynak sonrası gerilim giderme tavı ya da talaşlı işleme planlayın. Ölçüsü kritik yerleri (rulman yatağı, montaj yüzeyi) en sona bırakın.

Yüzey hazırlığı

Kaplamanın ömrü büyük ölçüde yüzey hazırlığına bağlıdır. Haddeleme kabuğu (mill scale), pas, yağ ve kaynak cürufu temizlenmelidir.

• Kaynak cürufu ve sıçrama. Taşlama ve fırçalama ile giderilir.
• Yağ ve gres. Solventle veya alkali yıkama ile alınır.
• Kabuk ve pas. Kumlama (Sa 2½ gibi derece), boya sisteminin gerektirdiği hazırlık düzeyine göre yapılır.
• Keskin köşe. Köşe radyuslandırılır; boya keskin kenarlarda incelir.

Boya, galvaniz ve pas için çelik yüzey ve korozyon yazımıza bakabilirsiniz.

Boya veya galvaniz yapılacaksa tasarımda

Kaplamayı çizim aşamasında düşünün:

• Sıcak daldırma galvaniz: Kapalı kutu ve boru uçlarında, çinkonun içeri girip çıkması ve havanın tahliyesi için delik bırakılmalıdır. Aksi halde kapalı hacimde basınç oluşabilir ve kaplama kalitesi bozulur.
• Boyutlar: Parça galvaniz kazanına sığmalıdır; büyük imalat parçalara bölünüp montajda cıvatayla birleştirilir.
• Çarpılma: Galvaniz banyosu yaklaşık 450 °C’dir; ince ve gerilimli parça çarpılabilir.
• Boya: Dar aralık ve girintilere boya fırça ya da tabanca erişmezse boyama hatası olur. Su tutan boşluklardan kaçınılır.

Sık yapılan hatalar

• Çizimsiz ya da eksik ölçülü iş vermek. Sonu tekrar iş ve ölçü tartışmasıdır.
• Malzeme kalitesini yazmamak. “Demir” demeyin, S235JR veya S355J2 yazın.
• Kapalı kutuya galvaniz deliği bırakmamak.
• Kaynaktan sonra ölçü almamak. Çarpılmayı montajda görürsünüz, o zaman geç olur.
• Yüzey işlemini en sona bırakmak. Boya ya da galvaniz tasarımı ve işlem sırasını değiştirir.

Talep için

Konstrüksiyon imalatı yaptığımız işlerden biridir. Çizimi ya da ölçülü eskizi, malzeme kalitesini, adedi ve yüzey işlemi beklentinizi telefon, WhatsApp veya form ile bize iletin, talebinizi buna göre değerlendirelim. Profil ve saclara kesim ya da büküm gerekiyorsa boru, profil kesim ve büküm sayfasına da bakın.