Bu yazıda (10)
Elinizde bir ölçü listesi var, kamyona kaç ton yükleneceğini ya da teklifteki kilonun doğru olup olmadığını görmek istiyorsunuz. Bunun için tek formül yeter: çelik ağırlığı = kesit alanı (mm²) × boy (m) × 0,00785 kg. Sayı, çeliğin yoğunluğu olan 7,85 g/cm³’ten gelir. Sacın alanı kalınlık × en, yuvarlak demirin π/4 × çap², borunun π × et × (dış çap − et)’tir. Bulduğunuz değer nominal (teorik) ağırlıktır; tartıda tolerans kadar fark görebilirsiniz.
Aşağıda her profil için formülü, sayılı bir örneği ve en sık yapılan hatayı veriyoruz. Elle hesap yapmak istemezseniz sitedeki ağırlık hesaplayıcıya ölçüyü girmeniz yeter.
0,00785, 0,00617 ve 0,02466 nereden gelir?
Bu sayıları ezberlemenize gerek yok, hepsi tek bir değerden türer: çeliğin yoğunluğu, 7,85 g/cm³ (7850 kg/m³).
- 0,00785: 1 mm² kesitli, 1 m boyundaki çelik çubuğun hacmi 1 mm² × 1000 mm = 1000 mm³, yani tam 1 cm³’tür. 1 cm³ çelik 7,85 g, yani 0,00785 kg çeker. Kesit alanını mm² cinsinden alıp metreyle çarpmanın kg sonucu verme nedeni budur.
- 0,00617: Yuvarlak demirin alanı π/4 × d². π/4 × 7,85 = 6,165; 1000’e bölünce 0,006165, yuvarlayınca 0,00617. Yani kg/m = d² × 0,00617 (d mm).
- 0,02466: Boru alanı π × t × (D − t). π × 7,85 = 24,66; 1000’e bölünce 0,02466. kg/m = 0,02466 × t × (D − t).
Katsayıların hepsi çelik içindir. Paslanmaz veya alüminyum için sonucu yoğunluk oranıyla çarpmanız gerekir (ör. alüminyum için 2,70 / 7,85, paslanmaz 304 için 7,90 / 7,85).
Sac ve levha ağırlığı
Formül: kalınlık (mm) × en (m) × boy (m) × 7,85 = kg
Örnek: 2 mm × 1250 × 2500 mm sac. 2 × 1,25 × 2,5 × 7,85 = 49,06 kg.
Kalın levhada aynı mantık: 10 mm × 1500 × 6000 mm = 10 × 1,5 × 6 × 7,85 = 706,5 kg.
Sahada işe yarayan kısayol: sacın m² ağırlığı = kalınlık × 7,85. 3 mm sac 23,55 kg/m², 5 mm sac 39,25 kg/m² eder; alanı bu sayıyla çarpın.
Hesaplayıcıda sac ağırlık hesaplama sayfası var. Siyah, DKP, HRP ve galvanizli sacın hepsi bu formülle hesaplanır, siz yalnızca ölçüyü ve adedi girersiniz. Ürün için siyah sac sayfasına bakın.
Sık hata: Baklavalı veya gözyaşı desenli sacı düz sac gibi hesaplamak. Kabartma ağırlığı biraz artırır; bu sacta üreticinin kg/m² değerini esas alın.
Lama (yassı demir) ağırlığı
Formül: kalınlık (mm) × en (mm) × 0,00785 = kg/m
Örnek: 5 × 40 lama. 5 × 40 × 0,00785 = 1,57 kg/m, 6 m boy 9,42 kg.
Hesaplayıcı: Lama ağırlık hesaplama.
Yuvarlak, kare ve altıgen demir
| Kesit | Formül (kg/m, ölçüler mm) | Örnek |
|---|---|---|
| Yuvarlak | çap² × 0,00617 | Ø20 → 2,47 kg/m |
| Kare | kenar² × 0,00785 | 20×20 → 3,14 kg/m |
| Altıgen | anahtar ağzı² × 0,0068 | 24 mm → 3,92 kg/m |
Altıgende katsayı √3/2 × 7,85 / 1000 işleminden bulunur (0,00680). “Anahtar ağzı” karşılıklı iki yüz arasındaki mesafedir, köşeden köşeye ölçü değildir; en sık karıştırılan nokta budur.
Hesaplayıcı sayfaları: yuvarlak demir, kare demir, altıgen demir.
Boru ağırlığı
Formül: 0,02466 × et kalınlığı × (dış çap − et kalınlığı) = kg/m
Örnek: Ø60,3 × 3 mm boru. 0,02466 × 3 × 57,3 = 4,24 kg/m; 6 m boy yaklaşık 25,4 kg.
Formülde dış çapı değil, “dış çap eksi et” değerini kullanırız; bu, et kalınlığının orta çizgisindeki çapa denk gelir. Dış çapı doğrudan et ile çarpmak ağırlığı fazla gösterir. Dikişsiz ve dikişli boruda formül aynıdır, kaynak dikişinin payı ihmal edilir. Hesaplayıcı: boru ağırlık hesaplama. Ürün için çelik çekme boru sayfasına bakın.
Kutu ve dikdörtgen profil: köşe yarıçapı farkı
Basit formül köşeleri keskin kabul eder:
(2 × (a + b) − 4 × t) × t × 0,00785 = kg/m
40×40×2 için: (160 − 8) × 2 × 0,00785 = 2,39 kg/m.
Gerçek profilin dış köşeleri yuvarlaktır. Soğuk şekillendirilmiş profilde (EN 10219) dış köşe yarıçapı et kalınlığına bağlıdır ve hesaplayıcı bunu uygular: t ≤ 6 mm için 2t, 6–10 mm için 2,5t, 10 mm üstü için 3t. Köşe yuvarlağı alanı azalttığı için sonuç düşer; aynı 40×40×2 profil 2,31 kg/m gelir. Fark küçük görünür, ama 20 tonluk siparişte yüzlerce kilogramı bulur.
Sıcak haddelenmiş (EN 10210) kutu profilin köşe yarıçapı farklıdır (dış 1,5t, iç t) ve bu kuralla hesaplanan ağırlık yüzde 10’a varan sapar. Hesaplayıcıda “Üretim” seçeneğinden sıcak haddeli seçilebilir.
Detay ve hazır tablo için kutu profil ölçüleri ve ağırlık tablosu yazımıza, hesaplamak için kutu profil ve dikdörtgen profil hesaplayıcılarına bakın.
Köşebent, IPE ve HEA/HEB
Eşit kenarlı köşebentte basit kesit alanı t × (2a − t) formülüyle bulunur; kök ve ayak yuvarlakları ihmal edilir. 50×50×5 için: 5 × 95 × 0,00785 = 3,73 kg/m. Kök yuvarlağı alanı biraz artırdığı için standart tablolardaki değer daha yüksektir (yaklaşık 3,77 kg/m); basit formül köşebentte yüzde 1-2 düşük kalır. Hesaplayıcı bu yarıçap payını yaklaşık olarak ekler: köşebent hesaplayıcı.
IPE, HEA, HEB gibi hadde profillerinde formül yerine standart tablolardaki kg/m değerleri kullanılır, çünkü kök yarıçapları basit bir formüle sığmaz. Hesaplayıcı bu profiller için tablo değerini alır; HEA 200 gibi sayılar seri numarasıdır, profil yüksekliği değildir: IPE, HEA.
Hesaplayıcıyı kullanmak
Ağırlık hesaplama sayfasında önce profili seçin, ölçüleri mm olarak girin, malzemeyi listeden belirleyin (çelik, 304/316 paslanmaz, alüminyum, bakır vb.), boyu ve adedi yazın. Ekranda kg/m, parça ağırlığı, toplam kg ve tonu birlikte görürsünüz. Aynı listeyi WhatsApp’tan teklif talebine dönüştürebilirsiniz; ölçü ve adet mesajda hazır gelir.
Sık görülen hatalar
- Birimleri karıştırmak. Formüllerde ölçüler mm, boy metredir. Boyu mm girerseniz sonuç 1000 kat çıkar.
- Nominal ağırlığı kesin tartı sanmak. Kalınlık, çap ve et kalınlığı standart toleransı içinde oynar. Ticari kesinlik gerekiyorsa tartı belgesi esastır.
- Kaplamayı unutmak. Galvanizli sacta çinko katmanı ağırlığa küçük de olsa eklenir; ayrıntı için bkz. galvanizli sac yazımız.
- Boruda dış çapı et ile çarpmak. Yukarıda anlattık: (D − t) kullanın.
- Kutuda köşe yarıçapını yok saymak. Küçük ama toplamda anlamlı fark yapar.
- Sıcak haddeli ile soğuk şekillendirilmiş kutuyu karıştırmak. Köşe yarıçapı kuralı farklıdır.
Hesapladığınız ürünü kutu profil ve siyah sac sayfalarından ölçü ve adetle teklif isteyerek sipariş edebilirsiniz.
Teklif için
Sipariş listenizi ölçü, kalite ve adet olarak yazıp bize gönderin; toplam ağırlığı birlikte kontrol edip teklifinizi hazırlayalım. Kesim gerekiyorsa giyotin makas ya da plazma kesim isteğinizi aynı talepte belirtin.
Kaynaklar ve standartlar
- Karbonlu çelik nominal yoğunluğu: 7,85 g/cm³ (7850 kg/m³), mühendislik uygulamasında yaygın kabul edilen değer
- TS EN 10219-2 / EN 10219-2: Soğuk şekillendirilmiş kaynaklı yapısal içi boş profiller, ölçü, toleranslar ve kesit özellikleri
- EN 10210-2: Sıcak haddelenmiş yapısal içi boş profiller, ölçü, toleranslar ve kesit özellikleri
- EN 10365: Hadde profilleri (IPE, HE, IPN, UPN) ölçü ve kütleleri; çelik için 7850 kg/m³
- EN 10056-1: Eşit ve eşit olmayan kenarlı köşebentler, ölçü ve kütleler
Metesan Metalurji teknik içerik
Yazıları standartlara ve haddehane kataloglarına bakarak hazırlıyoruz. Kalite, ölçü ve toleransı teklif verirken sizinle ayrıca netleştiririz.
