Plazma ve Oksijen Kesim İçin DXF Dosyası Nasıl Hazırlanır? Hatasız Çizim Rehberi

Kesime gelen işlerin hatırı sayılır bir kısmı çizim yüzünden bekler. Dosya açılır ama parça beklenenin on katı büyüktür, delikler kapalı değildir ya da aynı çizgi iki kez çizilmiştir. Sorunsuz bir DXF şöyle olmalı: 1:1 ölçekli, milimetre birimli, her kontur kapalı, çift çizgisiz ve içinde yalnızca kesilecek hatlar. Malzeme cinsini, kalınlığı ve adedi de dosyayla birlikte yazarsanız hazırlık çoğu zaman tek seferde biter.

Aşağıdaki liste, CNC plazma kesim ve CNC oksijen kesim için bu hataları baştan ayıklar. Biz plazma ve oksijen kesim yapıyoruz; çizim kuralları diğer termal kesim yöntemleri için de aynen geçerlidir.

Dosya biçimi ve birim

DXF, CAD programlarının ortak ara biçimidir; kesim yazılımı onu doğrudan okur. DWG çoğu zaman açılır ama sürüm farkı sorun çıkarabilir. PDF ya da JPG vektör çizim değildir, kesime geçmeden önce yeniden çizmek gerekir.

Birim milimetre olmalıdır. İnçle ya da metreyle çizilmiş dosya yazılıma 25,4 kat büyük ya da küçük gelir. Kaydetmeden önce parçanın bildiğiniz bir ölçüsünü (örneğin uzun kenarını) ölçüm komutuyla kontrol edin.

Parçayı gerçek boyutunda çizin. “1:10 ölçekli çizdim” demek hatayı saklar; dosyada hep 1:1 çalışın.

Konturlar: kapalı, tek, temiz

Kesim, çizgi boyunca ilerleyen tek bir yoldur. Bu yüzden:

• Her dış hat ve her delik kapalı bir kontur olmalı. Çizgi uçları birleşmiyorsa yazılım yolu kapatamaz. Küçük aralıklar gözle görünmez; çizimi büyütüp köşeleri tarayın ya da CAD’de “kontur birleştir” komutunu kullanın.
• Çift çizgi olmamalı. Üst üste binmiş iki aynı çizgi aynı yolun iki kez kesilmesine yol açabilir; kenar yanar, parça bozulur.
• Yalnızca kesilecek hatlar dosyada kalmalı. Ölçü çizgilerini, taramaları, çerçeveyi, başlık bloğunu ve notları ayrı katmana alın ya da silin. Eksen çizgisi gibi yardımcı çizgiler de kesilecek konturdan ayrı dursun.
• Spline ve yay çözünürlüğü. Çok sayıda küçük çizgi parçasından oluşan eğriler, kesimde tırtıklı yüzey bırakabilir. Eğrileri mümkünse yay ya da düzgün spline olarak çizin.

Katman (layer) kullanıyorsanız adları sade tutun: biri kesilecek hatlar, biri (varsa) markalama ya da çentik izi için. Hangi katmanın ne işe yaradığını mesajınıza yazın.

Kerf, delik ve köşe

Termal kesimde ışın ya da ark belli bir genişlikte malzeme eritir ya da yakar; buna kerf denir. Makine yazılımı yolu bu payı karşılayacak biçimde kaydırır; siz çizimi bitmiş ölçüde yaparsınız. Yalnız iki şeyi bilmelisiniz:

1. Kenar tam dik çıkmaz. Kalınlık arttıkça kesim yüzeyi hafif konik olur, üst ölçü alt ölçüden biraz farklıdır. Kesim yüzeyinin dikliği, pürüzlülüğü ve ölçü toleransı EN ISO 9013 ile sınıflandırılır; standart oksijen, plazma ve lazer kesimi aynı sistemde toplar. Yöntemlerin farkı için plazma, oksijen ve lazer kesim farkı yazımıza bakın.
2. Hassas yüzeyler pay ister. Yatak yuvası, geçme deliği gibi sıkı tolerans isteyen yerleri bitmiş ölçüde bırakmayın; 0,5-1 mm iş payıyla çizin, talaşlı işlemeyle bitirin. Pay malzemeye ve kalınlığa göre değişir.

Delik çapı ve kalınlık. Burada net bir sayı yok, bir mantık var: kalınlık arttıkça açılabilen en küçük delik büyür. Sac 20 mm kalınsa 3 mm’lik delik çıkışta aşırı daralır, konik ya da düzensiz olur. Deliğin çapını en az sac kalınlığı kadar, mümkünse biraz fazla tutun. Plazmada ark daha geniştir, ısı etki alanı büyüktür; bu oran plazmada daha da önem kazanır. Kesin sınır makineye, gaza ve malzemeye bağlı; sınırda kalan işleri çizimle birlikte bize sorun.

İç köşeler. Keskin 90° iç köşe kesilir ama köşede ısı birikir; yuvarlak köşe (r = 1-2 mm gibi) hem yüzey hem gerilme açısından daha iyidir. Parça sonradan bükülecekse iç köşeye yarıçap verin, çatlak orada başlamasın.

Hatlar arası mesafe. İki kesim hattı çok yakınsa aradaki ince bant ısıdan eğilir ya da yanar. Kenara yakın çok sayıda küçük delik de levhayı gevşetir. İki hat arasını en az sac kalınlığı kadar tutun.

Nesting

Aynı parçadan çok sayıda kesilecekse parçalar plaka boyunda yan yana dizilir; buna nesting denir. İyi yerleşim fireyi azaltır, ortak kesim hattı kullanılabiliyorsa kesim süresini de kısaltır.

Siz tek parça çizip adedini yazın, yerleşimi biz yaparız. Şu durumlarda yönle ilgili bilgi vermeniz gerekir:

• Sacın damar yönü (haddeleme yönü) önemliyse, çünkü parça sonradan bükülecek ya da yön ister.
• Yüzeyi çizilmemesi gereken tarafınız varsa (görünür yüz).
• Parçanın sac üzerinde dönmesine izin vermek istemiyorsanız (desenli sac, baklavalı sac gibi).

Hangi sacın hangi işe uyduğunu sac çeşitleri yazımızda anlattık. Toplam ağırlığı sac ağırlık hesaplayıcıyla bulabilirsiniz (çelik yoğunluğu 7,85 g/cm³).

Talebe yazmanız gerekenler

Çizim ne kadar temiz olsa da şu bilgiler eksikse teklif hazırlayamayız:

Bilgi	Neden gerekli
Malzeme cinsi (ör. S235JR, DKP, 304 paslanmaz)	Kesim yöntemi ve gaz seçimi malzemeye göre değişir
Kalınlık (mm)	Yöntem, hız ve delik/kerf kuralları kalınlığa bağlı
Adet	Nesting ve sac ihtiyacını belirler
Sac kalitesi ve yüzey (siyah, HRP, DKP, galvanizli)	Kenar kalitesi ve ön işlem etkilenir
Tolerans ve kenar kalitesi beklentisi	Kaynak, büküm ya da montaja gidiyorsa belirtin
Sonraki işlem (büküm, kaynak, boya)	Yönlendirme, pay ve çapak temizliği için
Teslim şekli ve termin	Sevkiyat ve planlama için

Sık görülen hatalar

• Ölçü, tarih ve not satırlarını kesim katmanında bırakmak; makine bunları da keser.
• Birim kontrol etmemek; parça 25,4 kat büyük gelir.
• Birleşmemiş konturlar: en sık görülen, en kolay giderilen hata.
• Aynı parçayı iki kez çizip üst üste bırakmak.
• Çok ince detayı (kalınlıktan küçük ince çıkıntı, dar yarık) kalın saca koymak.
• Kesimde çıkacak koniklik ve kerf’i yok sayıp geçme ölçüsünü nihai bırakmak.
• Malzemeyi ve kalınlığı yazmamak: “Sac işte, 3 mm” yetmez; hangi sac olduğu da gerekir.

Gönderim öncesi kontrol listesi

• Birim milimetre, ölçek 1:1
• Tüm dış hat ve delikler kapalı kontur
• Çift ve üst üste çizgi yok
• Ölçü, çerçeve, not ayrı katmanda ya da silinmiş
• Delik çapları kalınlığa göre makul
• Hassas yüzeylerde iş payı bırakıldı
• Malzeme, kalınlık, adet yazıldı
• Sonraki işlem (büküm, kaynak) belirtildi

Malzemeyi de bizden alacaksanız siyah sac ve kalın levha sac sayfalarında kalınlık ve kalite seçeneklerine bakabilirsiniz.

Talep için

Malzeme cinsini, kalınlığı, adedi ve DXF çiziminizi telefonla, WhatsApp’tan ya da talep formundan gönderin; çizime bakıp size dönelim. Emin olmadığınız bir ölçü ya da delik varsa göndermeden önce sorun.