Bu yazıda (9)
Kısaca: Dört sacı birbirinden ayıran şey üretimi ve yüzeyidir. Siyah sac sıcak haddelenmiş, yüzeyi tufallı sactır. HRP, aynı sacın asitlenip yağlanmış halidir. DKP soğuk haddelenmiş, ince ve yüzeyi düzgün sactır. Galvanizli sac çinko kaplıdır, paslanmaya karşı korunur. Hangisini alacağınızı işin kalınlığı, boyanıp boyanmayacağı ve dışarıda kalıp kalmayacağı belirler.
Aynı çeliğin dört hali
Dördü de yassı çelik üründür ve çoğunlukla düşük karbonlu çelikten yapılır. Fark, hammaddeye sonradan ne yapıldığındadır.
| Siyah sac | HRP | DKP | Galvanizli sac | |
|---|---|---|---|---|
| Üretim | Sıcak haddeleme | Sıcak haddeleme + asitleme + yağlama | Sıcak haddeleme sonrası soğuk haddeleme + tavlama | Soğuk ya da sıcak haddelenmiş sac üzerine sıcak daldırma çinko kaplama |
| Yüzey | Mavi-siyah tufal, pürüzlü | Tufalsız, mat gri, ince yağ filmi | Pürüzsüz, düzgün | Çinko görünümü (spangle) |
| Tipik kalınlık | Orta ve kalın aralık | Orta aralık | İnce ölçüler | İnce ve orta ölçüler |
| Korozyon dayanımı | Yok | Yok, yağ geçici korur | Yok, yağ geçici korur | Çinko kaplama korur |
| Referans standart | EN 10025-2, EN 10051 | EN 10051, EN 10111 | EN 10130, EN 10131 | EN 10346 |
Standart sütunu, kalitenin hangi şartnameye göre istenebileceğini gösterir; her sac bu standarda göre üretilmek zorunda değildir. Siparişte kaliteyi ve standardı mutlaka yazın.
Siyah sac: ağır işlerin sacı
Çelik sıcakken haddelendiği için yüzeyde oksit tabakası (tufal) oluşur ve sacı tanıdık mavimsi siyaha boyar. Ölçü toleransı soğuk haddelenmişe göre geniştir (EN 10051), yüzey pürüzlüdür. Buna karşılık kalın ölçülerde rahat kullanılır, kaynağı kolaydır ve taşıyıcıdır.
Depo, kazan gövdesi, makine şasesi, ağır kasa, taban plakası ve kesilip bükülecek konstrüksiyonlarda kullanılır. Ürün sayfası: siyah sac.
Dikkat: Tufalın üzerinde boya tutmaz, altından kabarır. Boyayacaksanız tufalı kumlayarak, asitleyerek ya da taşlayarak alın; ya da baştan HRP seçin.
HRP: boyaya hazır sıcak sac
HRP (hot rolled pickled), siyah sacın asit banyosundan geçirilip tufalı alınmış ve yağlanmış halidir. Yüzeyi temiz ve mat griye yakındır. Kalınlığı siyah sacla aynı sıcak haddeleme sınıfındadır; yani toleransı DKP kadar dar değildir.
Boyanacak kasa ve gövdede, soğuk şekillendirilecek orta kalınlıktaki parçalarda, kaplama öncesi temiz yüzey isteyen işlerde kullanılır. Yağ filmi yalnızca geçici koruma sağlar; açıkta, rutubette paslanır. Ürün sayfası: HRP sac.
DKP: ince, düzgün, kolay şekil alan
DKP, soğuk haddelenmiş düşük karbonlu sacın piyasadaki adıdır; EN 10130’daki DC01 (eski St12) ile eşleşir. Soğuk haddeleme kalınlık toleransını daraltır, yüzeyi pürüzsüz yapar ve boyaya hazır bırakır. Akma dayanımı düşük, yapısı düzgün olduğu için kolay bükülür, kıvrılır, preslenir.
Beyaz eşya gövdesi, mobilya, elektrik panosu, havalandırma ve dekoratif kaplamada kullanılır. Ürün sayfası: DKP sac. Hassas konturlu kesim için CNC plazma kesim uygundur.
Dikkat: DKP çıplak halde dışarıda kalırsa kısa sürede paslanır. Boyamadan önce yüzeydeki yağı da temizleyin.
Galvanizli sac: paslanmaya karşı
Galvanizli sac çinko kaplı sactır. Kaplama çinko banyosunda sürekli hatta yapılır ve EN 10346 kapsamındadır. Çinko hem bariyer olur hem katodik koruma sağlar: kesik kenarda ve çizilen yerde çinko kendini feda ederek çeliği korur. Kaplama miktarı Z100, Z275 gibi sınıflarla belirtilir. Ayrıntı için galvanizli sac yazımıza bakın.
Havalandırma kanalında, çatı ve cephede, dış mekân panosunda ve yağmur oluğunda kullanılır. Ürün sayfası: galvanizli sac.
Boyama, kaynak ve şekillendirme
| İş | Siyah | HRP | DKP | Galvanizli |
|---|---|---|---|---|
| Boyama | Tufal alınmadan zor | Temiz yüzey, uygun | En kolay, yağ temizlenmeli | Uygun astar gerekir |
| Kaynak | Rahat | Rahat | Rahat | Çinko dumanı, havalandırma şart |
| Soğuk bükme | Kalın ölçüde dikkat | İyi | En iyi | İyi, kaplama bükme yerinde çatlayabilir |
| Dış ortam | Boya şart | Boya şart | Boya şart | Doğrudan kullanılabilir |
Galvanizli sacı bükerken kaplama bükme yerinde zarar görmesin diye yeterli iç yarıçap bırakılır; bu değer kalınlığa ve kaliteye göre değişir, işe başlamadan denemek iyi olur.
Hangi iş için hangisi
- Taşıyıcı ağır parça, depo, şase: siyah sac.
- Boyalı gövde, orta kalınlık, temiz yüzey: HRP.
- İnce, hassas, görünen yüzey, pres ya da bükme işi: DKP.
- Dışarısı, nemli ortam, kanal ve çatı: galvanizli sac.
- Hem dışarıda hem çok kaynak: siyah ya da HRP alıp sonradan boyamak veya sıcak daldırma galvanizletmek.
Sık yapılan hatalar
- Kalınlığı “yaklaşık” yazmak. Siparişte kalınlık, en, boy, kalite ve standart net olsun.
- Tufallı sacı boyamak. Birkaç ay içinde boya kalkar.
- Galvanizli sacı kapalı yerde kaynaklamak. Çinko dumanı zararlıdır.
- Ağırlığı tahminle yazmak. Ölçüyü sac ağırlık hesaplayıcısına yazın; formül 7,85 × kalınlık (mm) × alan (m²) kg verir.
Kaymaz zemin ve basamak için desenli sac arıyorsanız baklavalı sacın ölçü, ağırlık ve kullanım rehberine bakın.
Teklif için
Kalınlığı, ölçüyü, adedi ve kullanım yerini (iç ya da dış mekân, boyalı ya da boyasız) bize iletin; uygun sacı birlikte belirleyip size özel teklif hazırlayalım. Rulodan istediğiniz genişliğe rulo açma ve dilme de aynı talebe eklenebilir.
Kaynaklar ve standartlar
- TS EN 10025-2 (sıcak haddelenmiş yapı çelikleri), TS EN 10051 (sıcak haddelenmiş sac toleransları)
- TS EN 10130 ve EN 10131 (soğuk haddelenmiş düşük karbonlu yassı ürünler ve toleransları)
- TS EN 10346 (sürekli sıcak daldırma kaplanmış yassı çelik ürünler)
Metesan Metalurji teknik içerik
Yazıları standartlara ve haddehane kataloglarına bakarak hazırlıyoruz. Kalite, ölçü ve toleransı teklif verirken sizinle ayrıca netleştiririz.
