Bu yazıda (8)
Kısaca: Sac kalınlığını yük ve işlem belirler. 1,5 mm kapak, kasa kaplaması ve hafif muhafaza için, 3 mm raf, makine koruyucusu ve kasa gövdesi için, 5 mm ve üstü taban plakası ve taşıyıcı parça için sahada yaygın seçimdir. Kalınlığı iki katına çıkarmak ağırlığı iki katına, eğilme rijitliğini yaklaşık sekiz katına çıkarır.
Kalınlık bir tercih değil, hesap işi
“Biraz kalın olsun, rahat eder” diyerek kalınlığı artırmak ilk bakışta güvenli görünür. Ama her milimetre ağırlığa, kesim süresine, büküm kuvvetine ve taşıma maliyetine dönüşür. Tersi de geçerli: ince seçilen sac kaynakta çarpılır, kapakta titrer, raf üstünde sarkar.
Karar vermeden önce şu dört soruya cevap bulun:
- Sac yük taşıyacak mı, yoksa yalnız kapatıcı ya da kaplama mı?
- Büküm, kaynak ya da delik açma var mı?
- Yüzey görünecek mi, boyanacak ya da kaplanacak mı?
- Dışarıda mı kullanılacak?
Kalınlık ve ağırlık: tek bakışta tablo
Sacın kg/m² değeri kalınlığın 7,85 ile çarpımıdır (çelik yoğunluğu 7,85 g/cm³). Levha ağırlığı için örnek olarak 1250×2500 mm’lik (3,125 m²) bir levhayı aldık.
| Kalınlık (mm) | kg/m² | 1250×2500 levha (kg) |
|---|---|---|
| 1,5 | 11,78 | 36,8 |
| 2 | 15,70 | 49,1 |
| 3 | 23,55 | 73,6 |
| 4 | 31,40 | 98,1 |
| 5 | 39,25 | 122,7 |
| 6 | 47,10 | 147,2 |
| 8 | 62,80 | 196,3 |
| 10 | 78,50 | 245,3 |
Kendi ölçünüz için sac ağırlık hesaplayıcısını kullanabilirsiniz. Toplam kiloyu sipariş öncesinde bilmek hem taşıma planını hem de tonajı netleştirir. Genel yöntem için ağırlık hesaplama rehberimize bakabilirsiniz.
1,5 mm ile 3 mm arasında gerçekte ne değişir
İki kalınlık arasındaki fark yalnız “iki kat” değildir. Üç şey birlikte değişir.
Ağırlık iki katına çıkar. 1 m² 1,5 mm sac 11,78 kg, 3 mm sac 23,55 kg gelir.
Eğilme rijitliği yaklaşık sekiz katına çıkar. Düz levhanın eğilmeye karşı direnci kalınlığın küpüyle orantılıdır. Kalınlığı ikiye katladığınızda 2³ = 8 oranında rijit bir levha elde edersiniz. 1,5 mm kapak parmağınızla bastırınca çöker, 3 mm kapak çökmez.
İşleme biçimi değişir. 1,5 mm sac elde bile bükülür, giyotinle kolay kesilir, punto ya da sürekli kaynakla birleşir. 3 mm sacın bükümü için büküm tezgâhı ve doğru kalıp gerekir; kaynağı daha fazla ısı girişi ister.
İş türüne göre alışkanlık
Aşağıdaki aralıklar sahadaki yaygın kullanımdır. Kesin hesap değil, başlangıç noktasıdır.
- 1–2 mm: elektrik panosu kapağı, havalandırma kanalı, ince kasa kaplaması, süs parçaları. Yük taşımaz, şekil verilir.
- 2–3 mm: makine koruyucusu, raf, hafif şase kaplaması, depo kapakları. Hem rijit hem hâlâ kolay işlenir.
- 4–6 mm: kasa gövdesi, yürüme platformu, bağlantı levhası, taşıyıcı çerçeve parçası.
- 8–10 mm ve üstü: taban plakası, flanş, ağır şase, yüke direkt maruz parça. Bu kalınlıklarda kalın levha ürünlerimize bakmanızı öneririz.
Zemin kaplaması gibi kaymaz yüzey gerekiyorsa düz sac değil baklavalı sac seçin. Desenli sacın ağırlığı için ayrı tablo gerekir, baklavalı sac yazımızda bulabilirsiniz.
Sac türü kalınlıkla birlikte seçilir
Aynı kalınlık farklı sac türlerinde farklı iş görür.
- Siyah sac ve HRP sac sıcak haddeli ürünlerdir. Yüzeyi mat ve oksitli, genelde kaynak ve yapı işi için kullanılır. Kalın kesitler bu gruptadır.
- DKP sac soğuk haddelidir. Yüzeyi düzgün, kalınlık toleransı dardır. Boyanacak, kaplanacak ya da şekil verilecek ince parçalar için seçilir.
- Galvanizli sac çinko kaplıdır. Dışarıda ya da nemli ortamda kullanılacaksa ve kaynak az gerekiyorsa tercih edilir.
Farkların ayrıntısı siyah, HRP, DKP ve galvanizli sac karşılaştırmamızda var.
Kalınlığı artırmak yerine ne yapabilirsiniz
Her zaman daha kalın sac gerekmez. Bazen şekil vererek rijitliği artırabilirsiniz. Kenar kıvırmak, nervür basmak ya da arkaya L profil kaynaklamak 1,5 mm sacı çok daha dayanıklı yapar ve 3 mm’ye çıkmaktan hafif kalır. Büyük yüzeyli kapak ve panellerde bu yol hem malzemeyi hem de nakliyeyi azaltır.
Yük taşıyan parçada ise kalınlığı artırmak yerine profil eklemek veya kiriş kullanmak genellikle daha yerinde olur. Sac plaka, eğilmeyi taşımak için en verimli şekil değildir.
Büküm, kaynak ve kesim planı
Kalınlığı sipariş etmeden önce nasıl işleneceğini düşünün.
- Büküm: Kalınlık arttıkça iç yarıçap büyür ve yaylanma artar. Dar yarıçap ve köşe istiyorsanız ince sacla başlayın ya da büküm yapacak yere kalınlığı baştan söyleyin.
- Kaynak: İnce sacda çarpılma riski, kalın sacda ısı girişi ve ön ısıtma ihtiyacı öne çıkar. Kaynak yöntemi kalınlıkla birlikte seçilir.
- Kesim: Düz ve uzun kesimlerde giyotin makas kesimi, şekilli kesimde plazma ya da kalın kesitte oksijen kesim kullanılır. Doğru yöntem kalınlığa ve parça şekline göre belirlenir, ayrıntı için giyotin makas yazımıza bakabilirsiniz.
Sipariş verirken ne yazmalısınız
Sipariş notunuzda şunlar bulunsun: sac türü (siyah, DKP, galvaniz), nominal kalınlık, levha ölçüsü ya da kesim ölçüsü, adet, kalite (örneğin S235JR) ve kullanım yeri. Kesim ve büküm gerekiyorsa DXF ya da ölçülü çizimi de ekleyin. Kalınlıktan emin değilseniz kullanım yerini anlatın; ölçüyü ve alternatifleri birlikte konuşalım.
Teklif kalite, kalınlık ve miktara göre hazırlanır. Ölçüyü ve adedi iletin, size özel teklifimizi gönderelim.
Metesan Metalurji teknik içerik
Yazıları standartlara ve haddehane kataloglarına bakarak hazırlıyoruz. Kalite, ölçü ve toleransı teklif verirken sizinle ayrıca netleştiririz.
