Çelik Kalite Eşdeğerleri Tablosu: St37, St52, DKP, C45, 4140, 16MnCr5, 11SMn30, CK67 ve CK75

Önce kısa cevap: St37-2 ≈ S235JR (1.0038), St52-3 ≈ S355J2 (1.0577), DKP ≈ DC01 (1.0330), C45 = 1.0503, CK45 ≈ C45E (1.1191), 4140 ≈ 42CrMo4 (1.7225), 16MnCr5 = 1.7131, 11SMn30 = 1.0715, CK67 ≈ C67S (1.1231), CK75 ≈ C75S (1.1248). Buradaki “yakın karşılık” sözü önemli: eşdeğer tablolar iki çeliğin birebir aynı olduğunu değil, kullanımda birinin yerine diğerinin konabileceğini gösterir.

Aynı çelik, dört ayrı ad

Aynı çelik piyasada eski DIN adıyla (St37, CK45), güncel EN adıyla (S235JR, C45E), malzeme numarasıyla (1.0038, 1.1191) ve Amerikan adıyla (AISI 1045, 4140) dolaşır. Çizimde bir ad yazar, depoda başka bir ad, sertifikada üçüncüsü. Aşağıdaki tablo bu adları yan yana koyuyor. Kılavuz olarak kullanın; kritik bir parçada son söz standart metninin ve sertifikanın.

Eşdeğerler

Piyasa / eski ad	Güncel EN adı	Malzeme no	Standart	AISI / SAE (yaklaşık)
St37-2	S235JR	1.0038	EN 10025-2	–
St44-2	S275JR	1.0044	EN 10025-2	–
St52-3	S355J2	1.0577	EN 10025-2	–
DKP (St12)	DC01	1.0330	EN 10130	1008 / 1010 yakın
DKP (derin çekme)	DC03 / DC04	1.0347 / 1.0338	EN 10130	–
C45	C45	1.0503	EN 10083-2	1045
CK45	C45E	1.1191	EN 10083-2	1045
4140	42CrMo4	1.7225	EN 10083-3	4140
16MnCr5	16MnCr5	1.7131	EN 10084	5115 (yakın)
20MnCr5	20MnCr5	1.7147	EN 10084	5120 (yakın)
11SMn30 (eski 9SMn28)	11SMn30	1.0715	EN 10087	1215 (1213 de yakın)
CK67	C67S	1.1231	EN 10132 (eski EN 10132-4)	1070 (yakın)
CK75	C75S	1.1248	EN 10132 (eski EN 10132-4)	1075 (yakın)

Dikkat: AISI sütunundaki değerler “yaklaşık”tır. Amerikan standartları çoğunlukla bileşim aralığıyla çalışır, EN standartları mekanik özellik ve sertifika türüyle birlikte tanımlar.

Satır satır notlar

Yapı çelikleri: St37 ve St52

“St” Stahl’dır, sayı çekme mukavemetinin kgf/mm² cinsinden yaklaşık değerine işaret eder (37 kgf/mm² ≈ 360 N/mm²; St37-2’nin gerçek alt sınırı bu sayıdan biraz düşüktü). EN adlandırmasında S harfinden sonraki sayı minimum akma dayanımıdır: S235 için 235 MPa, S355 için 355 MPa. JR, J0, J2 ise darbe testinin sıcaklığıdır (20 °C, 0 °C, −20 °C, 27 J). St52-3 ile S355J2 yakın karşılıktır, ama eski tablolarda St52-3 için 1.0570 (S355J2G3) numarası da geçer; bugünkü EN 10025-2’de S355J2 1.0577’dir. Sipariş ederken “S355J2” yazmanız daha güvenli. Bu kalitelerin kullanımını kalın levha ve siyah sac sayfalarında anlattık.

DKP ve DC01

DKP bir standart adı değil, piyasa kısaltmasıdır; sektörde soğuk haddelenmiş ince sac anlamında kullanılır. Karşılığı EN 10130’daki DC01’dir. Derin çekme, kıvrım ve baskı işi için DC03 ve DC04 vardır. Boyalı mamul için yüzey sınıfı da ayrıca belirtilir. Ayrıntı için DKP sac sayfasına ve sac çeşitleri yazımıza bakın.

C45, CK45 ve C45E

C45 (1.0503) kalite çeliğidir. Eski CK45’in güncel karşılığı olan C45E (1.1191) ise kükürt sınırı kontrollü kaliteyi tanımlar; ısıl işlemli parçalarda tutarlı sonuç beklenen işlerde tercih edilir. İkisi de yaklaşık %0,45 karbon içerir, AISI 1045’e yakındır. Mil, kama, dişli ve pim gibi parçalarda kullanılır. Ürün için C45 lama ve sac sayfası.

4140 ve 42CrMo4

Krom-molibden alaşımlı ıslah çeliğidir. 4140 AISI/SAE adıdır, 42CrMo4 EN karşılığıdır (1.7225). 42CrMo4’teki 42, yaklaşık %0,42 karbonu gösterir. İkisi pratikte birbirinin yerine kullanılır, ama bileşim sınırları tam aynı değildir. Aks, dişli, kalıp tutucu ve ağır makine parçalarında kullanılır. Ürün sayfası: 4140 lama ve sac.

16MnCr5 ve 20MnCr5

Sementasyon çelikleridir: yüzey karbon verilip sertleştirilir, çekirdek tok kalır. 16MnCr5, ortalama %0,16 karbon içerir. AISI karşılığı kaynaklara göre değişir, 5115 en yakın aday olarak sıklıkla gösterilir ancak birebir kabul edilmemelidir. Dişli, mil ve kam üretiminde kullanılır. Sementasyon çelikleri sayfası.

11SMn30

Otomat çeliğidir. Adın içindeki “S” kükürttür (yaklaşık %0,30), talaşı kırar ve CNC torna için hızlı işleme sağlar. Eski DIN adı 9SMn28’dir; aynı malzeme numarası 1.0715’i taşır. AISI karşılığı yaklaşık 1215’tir (1213 de yakındır). Kaynaklanabilirliği ve soğuk şekil verilebilirliği düşüktür, ısıl işlem için tasarlanmamıştır. Otomat çelikleri sayfası.

CK67 ve CK75

Yüksek karbonlu yay ve bıçak sacı kaliteleridir. EN 10132’de (eski EN 10132-4) C67S (1.1231) ve C75S (1.1248) olarak geçer; sondaki S yay çeliği anlamına gelir. Fosfor ve kükürt sınırı (her biri en çok %0,025) standart C67 (1.0603) kalitesine göre daha sıkıdır; yay uygulamasında bu önemlidir. Piyasada “sulu” su verilmiş (sertleştirilmiş), “susuz” yumuşak teslim olarak anlaşılır; teslim durumunu sipariş sırasında teyit edin. CK67 susuz, CK75 susuz, CK67 sulu ve CK75 sulu yaylık çelik sayfalarına bakın.

Eşdeğerlik ne zaman yanıltır

• Aynı ad, farklı standart. “C45” yazan iki sertifikada sınırlar aynı olmayabilir. Hangi standart (EN 10083-2, DIN, AISI) istendiğini açıkça yazın.
• Teslim durumu. Aynı kalite normalize, ıslah edilmiş, soğuk çekilmiş veya tavlanmış gelir. Mekanik değerler değişir.
• Ölçü etkisi. Kalın kesitte ısıl işlem sonrası sertlik derinliği alaşıma bağlıdır. 4140 ile C45 bu yüzden aynı çapta aynı sonucu vermez.
• Sertifika. Kritik işte EN 10204 3.1 sertifikası ve gerçek analiz değerleri istenmelidir. Tablo bunun yerini almaz.

Siparişte ne yazmalı

Kalite adı, standart, teslim durumu ve ölçü. Örnek: “42CrMo4 (1.7225), EN 10083-3, ıslah edilmiş, Ø80 × 1000 mm, 4 adet.” Böyle tek satır yazarsanız yanlış anlaşılma olmaz.

Genel makine parçası ve kaynaklı gövde için kalite arıyorsanız imalat çeliği sayfasına, yay ve bıçak çeliği için CK67 ve CK75 sulu-susuz farkı yazısına göz atın.

Teklif için

Çizimdeki kalitenin hangi karşılıkla alınabileceğinden emin değilseniz, yazılı adı, ölçüyü ve adedi bize gönderin. Uygun kaliteyi birlikte netleştirelim, talebinize özel teklifinizi hazırlayalım.