NPU, NPI, IPE, HEA ve HEB Profil Farkları: Hangi İşte Hangisi Seçilir?

NPI ve IPE I kesitli, HEA ve HEB geniş başlıklı H kesitli, NPU ise U kesitlidir. Kirişte çoğunlukla IPE ya da NPI, kolonda HEA ya da HEB, şase ve kasada NPU kullanılır. Seçimi başlık genişliği, gövde ve başlık kalınlığı ve yükün geldiği doğrultu belirler. Aynı yükseklikte HEB, HEA’dan da IPE’den de çok daha ağırdır.

Kesitleri yan yana koyalım

Beşi de sıcak haddelenir ve çoğunlukla S235JR, S275JR ya da S355JR gibi TS EN 10025-2 yapı çeliğinden gelir. Aralarındaki fark kesit biçimidir.

Profil	Kesit	Başlık yüzü	Tipik iş
IPE	I	Paralel, dar-orta başlık	Kiriş, aşık, döşeme kirişi
NPI (IPN)	I	Eğimli iç yüz, dar başlık	İmalat işleri, hafif kiriş, vinç rayı altı destek
HEA	H	Paralel, geniş başlık, ince gövde	Kolon ve geniş açıklıklı kiriş
HEB	H	Paralel, geniş başlık, kalın gövde	Ağır kolon ve kiriş, platform
NPU (UPN)	U	Eğimli iç yüz	Şase, kasa, pano iskeleti, bağlantı

Aynı yükseklikteki profillerin başlık genişliğine bakmak çoğu şeyi anlatır. 200 mm’lik seride yaklaşık değerler şöyle: IPE 200’ün başlığı 100 mm, NPI 200’ün 90 mm, HEA ve HEB 200’ün 200 mm. HEA ve HEB’de 100-300 serilerinde başlık genişliği yaklaşık yüksekliğe eşittir; “geniş başlıklı” denmesinin nedeni bu. Başlık genişleyince zayıf eksendeki rijitlik artar, profil yana burkulmaya karşı çok daha dirençli olur. Kolonların H, kirişlerin I olmasının sebebi budur.

Metre ağırlıkları

Ağırlık taşıma ve sipariş miktarını belirler. Değerler nominaldir, EN 10365 ve DIN tablolarına dayanır; sitedeki hesaplayıcının tablolarıyla aynıdır.

Seri (yaklaşık yükseklik)	IPE	NPI	HEA	HEB	NPU
100 mm	8,1 kg/m	8,34 kg/m	16,7 kg/m	20,4 kg/m	10,6 kg/m
140 mm	12,9 kg/m	14,3 kg/m	24,7 kg/m	33,7 kg/m	16,0 kg/m
200 mm	22,4 kg/m	26,2 kg/m	42,3 kg/m	61,3 kg/m	25,3 kg/m
240 mm	30,7 kg/m	36,2 kg/m	60,3 kg/m	83,2 kg/m	33,2 kg/m
300 mm	42,2 kg/m	54,2 kg/m	88,3 kg/m	117 kg/m	46,2 kg/m

200 mm’de HEB, IPE’den yaklaşık 2,7 kat ağırdır. Bu fark gövde kalınlığından ve başlık genişliğinden gelir. “200’lük profil alalım” cümlesi bu yüzden eksiktir; hangi seri olduğunu da söylemek gerekir. IPE ile HEB arasındaki kilo farkı doğrudan ton ve sevkiyat farkına döner.

Somut örnek, 12 metrelik tek boy: IPE 200 yaklaşık 269 kg, NPI 200 yaklaşık 314 kg, HEA 200 yaklaşık 508 kg, HEB 200 yaklaşık 736 kg gelir. Yükleme ve boşaltmayı bu ağırlıklara göre planlayın. Kendi boyunuz ve adediniz için IPE ağırlık hesaplayıcıda ton toplamını görebilirsiniz; HEA, HEB, NPI ve NPU için de ağırlık hesaplama sayfasında ayrı hesaplayıcılar var.

Hangi işte hangisi

Kiriş ve aşık

Tek doğrultuda eğilen elemanlarda IPE en verimlisidir: aynı yükseklikte HEA’dan çok daha hafiftir ve yüksekliğine göre eğilmeye iyi dayanır. Çatı aşığında, döşeme ve tavan kirişinde, kısa açıklıkta genelde IPE ile başlanır. Açıklık büyüyüp kirişin yanal stabilitesi sorun olmaya başlarsa ya da kiriş eksenel yük de alıyorsa HEA’ya geçilir.

Kolon

Kolon burkulmaya ve iki eksende dengeye ihtiyaç duyar; bu yüzden HEA ve HEB kolonun doğal profilidir. Orta katlı çelik yapıda ve deponun ana kolonlarında HEA ya da HEB seçilir; yük ve boy arttıkça HEB’e, çok ağır yükte HEM’e geçilir. Kolonu IPE ile çözmeye çalışırsanız ya yetersiz kalır ya da zayıf eksende ek bağlantı gerekir.

Şase, kasa, çerçeve

NPU’nun bir yüzü düzdür, kaynak ve cıvata bağlantısı kolaydır. Kamyon-römork şaselerinde, makine tabanlarında, konveyör çerçevelerinde, pano iskeletlerinde çok görürsünüz. İki NPU’yu sırt sırta kaynaklayıp kutu kesit yapmak da yaygındır. NPU’nun kesit merkezi ile kayma merkezi çakışmaz; tek başına ve ortasından yüklenirse burulabileceğini aklınızda tutun.

NPI nerede kullanılır

NPI, IPE’den daha eski bir tasarımdır ve aynı yükseklikte daha ağırdır. Yine de yaygındır; küçük imalat işlerinde, vinç altı hafif destek kirişlerinde, makine ayaklarında ve onarımlarda kullanılır. İç yüzü eğimli olduğu için cıvata başı ve rondela altına konik pul gerekebilir; bunu tasarımda hesaba katın.

HEA, HEB ve HEM arasındaki fark

Üçünün de aynı seri numarasında dış ölçüsü birbirine çok yakındır. HEA 200 ile HEB 200’ün yükseklikleri bile farklıdır (HEA 200’ün gerçek yüksekliği 190 mm, HEB 200’ünki 200 mm); asıl fark gövde ve başlık kalınlığındadır. HEM aynı seride en kalın ve en ağır olandır, dış yüksekliği de büyür (HEM 300 yaklaşık 340 mm). Bu yüzden üçü birbirinin yerine gelişigüzel konmaz: kolon ayağı, kiriş birleşimi ve kat yüksekliği profilin gerçek ölçüsüne göre çizilir. Ölçü ve ağırlık için her zaman EN 10365 tablosuna bakın. Ürün sayfası: HEA, HEB ve HEM profil.

Sık yapılan hatalar

• Yalnız sayıyla sipariş vermek. “200’lük” diyorsanız IPE mi, HEA mı, NPI mı, NPU mu olduğunu yazın. Ağırlık farkı 2-3 katı bulabilir.
• IPN ile IPE’yi birbirinin yerine koymak. Aynı yükseklikte kapasite ve başlık geometrisi farklıdır; kafa levhası ve cıvata gibi bağlantı detayları değişir.
• HEA 200’ü “200 mm” sayıp detay çizmek. Gerçek yüksekliği 190 mm’dir. Birbirine bağlanan elemanların toplam yüksekliğini çizimden değil tablodan kontrol edin.
• Kalite yazmamak. Aynı kesit S235JR, S275JR ya da S355JR olabilir. Statik projede hangisi isteniyorsa onu yazın; kaynak ve test sertifikası gereksinimi de ona bağlıdır.
• Boyu ve fireyi unutmak. Profil genellikle 6 m ya da 12 m boyda gelir; kesim firesini ve ek sayısını hesaba katmadan ton belirlerseniz sipariş eksik kalır.

Ölçüye kesim ve sevkiyat

Çelik yapı projelerinde profil ölçüye kesilmiş gelirse sahada zaman kazanırsınız. Büyük kesitleri testereyle kesiyoruz: büyük çap testere kesim. Uzun boyların İstanbul içine ve dışına taşınması için sevkiyat sayfasına bakabilirsiniz. NPI ve NPU için ürün sayfası: NPI ve NPU profil.

Bağlantı ve çerçevede kullanılan küçük profiller için köşebent ve T demiri ölçüleri ve ağırlıkları yazısını okuyun.

Teklif için

Profil adını (IPE, HEA, HEB, NPI, NPU) ve serisini, çelik kalitesini, boyu ve adedi yazmanız yeter. Statik projeniz varsa profil listesini doğrudan gönderebilirsiniz; talebinize ve projenize özel teklif hazırlarız. İletişim bilgilerimiz iletişim sayfasında.